| Brouwerij De Nijverheid
in Heinkenszand zou zijn opgericht in 1875 (Jaarboek Heemkundige Kring De
Bevelanden, 1983). In 1900 duikt brouwer Emile Josephus de Jong op in de
burgerlijke stand van Heinkenszand bij de geboorte van zijn dochter. Dus na
zijn huwelijk op 26 april 1899 te 's-Gravenpolder met Maatje Driedijk zal
hij kort daarna wel brouwerij De Nijverheid in Heinkenszand hebben gekocht.
Volgens de Kamer van Koophandel
Middelburg werd de zaak van Emile Josephus de Jong opgericht in het jaar 1896.
In het gereconstrueerde dossier van het Handelsregister (nummer 408) van 30
oktober 1940 (het oorspronkelijke dossiers is verbrand op 17 mei 1940) wordt
als soort bedrijf opgegeven: bierbottelarij en limonadefabriek, dus toen was
de brouwerij reeds opgeheven. De fabriek was gevestigd aan de Dorpsstraat A
78 te Heinkenszand. In 1940 droeg E.J. de Jong de zaak over aan zijn zoon
Jacobus Anthonie de Jong (geboren 1902), wiens naam tevens handelsnaam werd.
Zijn bedrijf werd in 1956 omschreven als mineraalwaterbedrijf, groot- en
kleinhandel in zwakalcoholische en alcoholvrije dranken en het merkwaardige
is dat op dat moment het jaar van oprichting wordt gesteld op 1876, dat ligt
dus dichter bij het eerder gemelde oprichtingsjaar van 1875. Door een hernummering werd het
bedrijfsadres Dorpsstraat A 78 in 1959 gewijzigd in Dorpsstraat 66. Op 12
augustus 1981 werd de zaak van J.A. de Jong opgeheven. Deze mutatie werd
doorgegeven door M. de Jong-Knopjes, mede namens haar mede-erfgenamen, dus
zal J.A. de Jong wel in dat jaar zijn overleden.
Emile Josephus de Jong, echtgenoot van
Maatje Driedijk, geboren te Woensdrecht op 12 juni 1872, zoon van Jacobus de
Jong en Maria Catharina Marcus, trouwt op 26 april 1899 te 's-Gravenpolder
met Maatje Driedijk, geboren te 's-Gravenpolder op 18 september 1873 als
dochter van Cornelis Driedijk en Maatje Rentmeester. Het echtpaar kreeg maar
liefst 14 kinderen, 2 zoons en 12 dochters Emile Josephus de Jong was in ieder geval tot en met 1919
bierbrouwer volgens de burgerlijke stand. Hij overlijdt op 69-jarige
leeftijd op 9 september 1941 in zijn woonplaats te Heinkenszand, als
landbouwer. Zijn overlijden wordt aangegeven door zoon, landbouwer Cornelis
Marinus de Jong, 27 jaar Zijn zoon heette Cees, bijgenaamd Ceesje Brouwer.
De brouwer had een zeker uiterlijk vertoon. Zo reed hij begin jaren twintig
in een koetsje met paarden. Aardig detail is dat de kinderen van de brouwer
nooit met hun achternaam werden aangesproken. Het was bijvoorbeeld veelal:
Ko van de Brouwer, in plaats van Ko de Jong. Sommigen wisten amper dat De
Jong de eigenlijke achternaam was.

Foto van begin jaren dertig van de vorige
eeuw, de bierkar met een paard ervoor
naast de schuur met de knecht erbij, een zekere van de
Waart
Brouwerij De Nijverheid was gesitueerd
in de Dorpsstraat, tegenover de RABO-bank (Van de Biltplein), in een pand
waar dat enkele jaren geleden door Jan Zuidweg werd gekocht. De kelders van
de brouwerij zijn volgestort, maar de 2 waterputten (wellen) zijn
gerestaureerd. De brouwerij stond achter de schuur. Die schuur, op de
dakpannen stond een jaartal, vermoedelijk 1895, is ca. 1981 gesloopt en op
diezelfde plaats staat nu een nieuwe schuur. Onder de brouwerij was een hele
grote kelder waarin wel 500 kratten konden staan.
Bierbrouwerij De Nijverheid
vervaardigde of handelde in de volgende bieren: Bokbier, Dortmunder,
Tafelbier. In 1940/41 werd er heel veel oud-bruin bier verkocht.

Stukje uit het kasboek van
brouwerij De Nijverheid
Gedurende de Eerste Wereldoorlog was
het moeilijk om aan gerst en mout te komen. In die tijd werd er dun bier
gebrouwen, ook wel champagnepils genoemd. Het bevatte geen alcohol daar het
bier gebrouwen werd zonder het gistingsproces. Het was een soort limonade
met de kleur van bier. De Jong maakte ook limonade die goedkoper was dan
Sisi en Hero. 1 flesje limonade kostte 7 cent. De flesjes waren 30 cl. Er
was een installatie waarbij 6 flessen tegelijk konden worden gevuld. Men
gebruikte een kroonkurkenapparaat, vermoedelijk aangeschaft in de jaren
dertig, die bewaard is gebleven bij een van de kleinkinderen van Emile
Josephus de Jong. Klanten van brouwerij De Nijverheid
zaten niet alleen in Heinkenszand, maar ook in Goes, 's-Heerenhoek en andere
plaatsen op Zuid-Beveland.

Deze
foto is afkomstig van Ludo Cuypers uit Aartselaar (B) met het volgende
verhaal.
"Deze foto werd genomen in de jaren dertig van vorige eeuw. Hij toont mijn
vader (achteraan met bolhoed),
zijn
broer priester en enkel vrienden van een toneelvereniging uit Boom
(provincie Antwerpen).
En
er is ook de oude Ford (model 1931). Het gezelschap bevindt zich voor
bierbrouwerij De Nijverheid.
Opa
en oma Cuypers waren in 1914 naar dit Zeeuwse dorpje gevlucht."

Op het bord aan de linkerkant staat:
"Mineraalwaterfabriek; Bierbrouwerij De Nijverheid; Sectie B582 EJ de Jong"
|
Met dank aan
Renno Langeraert, voor een bezoek aan zijn website van de Zeeuwse
bierbrouwerijen, klik op het bierviltje
 |
|
  
|